Toeristiek

Karakteristiek

Alto Adige (Südtirol) wordt gedomineerd door de steile rotswanden, spitse toppen en flinke hoogteverschillen van de Dolomieten. Het landschap kent hoge gebergten, imposante bergmassieven, glooiende hoogvlakten en valleien. De grillige en imposante bergtoppen van de Dolomieten zijn een fenomeen, die op de pistes een fraai uitzicht bieden. Populaire plaatsen zijn Ortisei (St. Ulrich), S. Cristina (St. Christina) en Selva (Wolkenstein). Vanuit de skigebieden Val Gardena (Gröden) en Alta Badia is het mogelijk te starten met de Sella Ronda. Dit is een veeleisende tocht door diverse plaatsen rondom het imposante Sella-massief en voert tevens door Trentino, nl. door het skigebied Val di Fassa en door Veneto, nl. door het skigebied Arabba-Marmolada. Een groot deel van de skigebieden maakt deel uit van het grotere gebied Dolomiti Superski, waarvoor men een skipas kan aanschaffen die geldig is vanuit 12 skigebieden in de Dolomieten met in totaal ca. 450 liften en ca. 1220km pistes. De streek staat bekend om zijn houtsnijwerk en opvallend zijn dan ook de vele houtsnijwerkwinkels en werkplaatsen. Verder zijn er vooral in het westen van de streek diverse wijngaarden. De streek doet meer Oostenrijks dan Italiaans aan; men spreekt vnl. Duits en ook in de keuken zijn veel Oostenrijkse invloeden terug te vinden. Ook qua gemütlichkeit doen de wintersportplaatsen niet onder voor plaatsen in Oostenrijk.

Geografie

Ligging

in het noordoosten van Italië, in de Dolomieten, grenzend aan Oostenrijk, Zwitserland en de Italiaanse streken Trentino, Sondrio en Veneto.

Grootte

7.400km².

Landschap

het landschap wordt gedomineerd door de toppen van de Dolomieten, de Italiaanse uitloper van de Alpen. De Dolomieten zijn een steil hooggebergte met spitse toppen en flinke hoogteverschillen. De berg Ortler (3905m) vormt het hoogste punt in de streek en behoort tot het nationale park Stelvio (Stilfserjoch). Verder kent de streek diverse gebergten, massieven (waaronder het Sella-massief) en formaties, afgewisseld met valleien, waar veelal rivieren stromen, die soms uitmonden in meren. Ook de uitgestrekte, golvende hoogvlakte Alpi di Suisi (Seiseralm) op 1800-2100m, behoort tot Alto Adige (Südtirol), dat omgeven wordt door steile rotsformaties. Vooral in het westen van de streek wordt het landschap tevens gekenmerkt door de aanwezigheid van diverse wijngaarden.

Klimaat

Klimaat

het grootste gedeelte van de Italiaanse skigebieden ligt aan de zuidzijde van de Alpen. Sneeuwt het aan de noordzijde van de Alpen, dan schijnt aan de zuidzijde veelal de zon. Andersom kan een warme zgn. föhn ervoor zorgen dat plaatsen aan de noordzijde minder sneeuw hebben dan plaatsen aan de zuidzijde. Hoog in de Alpen is een hooggebergteklimaat, met veel sneeuw en het hele jaar door lage temperaturen. De dalen kennen een landklimaat met koude winters en hoger oplopende temperaturen in de zomer.

Toerisme

Algemeen

populaire plaats(en) in de streek: Ortisei (St. Ulrich), S. Cristina (St. Christina) en Selva (Wolkenstein). Soort publiek: gemengd publiek. Soort bebouwing: vnl. accommodaties en woonhuizen. Soort accommodaties: vnl. hotels, chalets, pensions en gasthoven. Wintersport is in Italië anders dan in bv. Frankrijk, Oostenrijk of Zwitserland. Behalve het weer is ook de sfeer anders in Italiaanse skigebieden. Skiën speelt weliswaar ook in Italië een grote rol, maar 'kijken en bekeken worden' is minstens zo belangrijk. Zowel op de pistes, bij de liften en natuurlijk tijdens de après-ski wordt er geflaneerd.

Skigebieden

• Val Gardena (Gröden): vrij groot skigebied met 176km pistes. In Val Gardena (Gröden) zijn de meeste pistes geconcentreerd in het gebied van Selva (Wolkenstein) en het gebied van Alpe di Siusi (Seiseralm). Er zijn weinig zwarte pistes. In Selva (Wolkenstein) kan men tevens starten met de Sella Ronda-skitocht. Dit is een veeleisende tocht van ca. 40km, die door diverse plaatsen rondom het fraaie Sella-massief voert en 3 tot 5 uur duurt. Het skigebied sluit aan op de skigebieden Alta Badia, Arabba-Marmolada en Val di Fassa.
• Alta Badia: vrij compact en bosrijk skigebied met 112km pistes, waarvan een groot deel korte en (middel)lange blauwe afdalingen. Voor gevorderde skiërs zijn er minder faciliteiten, 7.5km zwarte pistes en 44km rode. Dit zijn vnl. lange pistes. Snowboarders kunnen gebruik maken van een snowpark. In Colfosco (Kolfusch) en Corvara (Kurfar) kan men starten met de Sella Ronda-skitocht. Dit is een veeleisende tocht van ca. 40km, die door diverse plaatsen rondom het fraaie Sella-massief voert en 3 tot 5 uur duurt. Het skigebied sluit tevens aan op het grote skigebied Dolomiti Superski.
• Ladurns: klein skigebied met 15km pistes en 4 liften, dat deel uitmaakt van het grotere skigebied Alta Valle Isarco (Südtiroler Wipptal), maar hier niet op aansluit. Het skigebied biedt weinig uitdaging voor de gevorderde skiër.
• Plan de Corones (Kronplatz): vrij compact skigebied met veel gondelliften en 67km pistes. De meeste pistes zijn geconcentreerd bij de bergstations van de liften behorende tot de plaatsen Valdaora (Olang), Riscone (Reischach) en Passo Furcia (Furkelpass). Ca. de helft van de pistes is blauw en voor de gevorderde skiërs zijn er enkele (lange) zwarte afdalingen, maar vrij weinig off piste mogelijkheden. Vooral boven de boomgrens zijn de pistes zeer breed. Verder is er een groot snowpark.
• Rosskopf-Monte Cavallo: klein skigebied met 17km pistes en 5 liften. Er zijn weinig mogelijkheden voor beginnende skiërs. Het skigebied maakt deel uit van het skigebied Alta Valle Isarco (Südtiroler Wipptal), maar sluit hier niet op aan.
• Alta Pusteria (Hochpustertal): uitgestrekt skigebied met 54km pistes, verspreid over 6 plaatsen. De meeste plaatsen hebben een eigen gedeelte pistes en sluiten niet aan op de andere plaatsen. De meeste pistes zijn ter hoogte van de plaatsen Sesto (Sexten), Moso (Moos) en Versciaco (Vierschach). Ter hoogte van het bergstation van lift Porzen nabij Moso (Moos) loopt een skiroute door een natuurgebied. Het skigebied maakt deel uit van het grote skigebied Dolomiti Superski, maar sluit hier niet op aan.
• Trafoi: klein skigebied, behorende tot de plaats Trafoi all'Ortles (Trafoi am Ortler). Er zijn slechts 4 liften en 9km pistes, waarvan 2 blauwe afdalingen, 3 rode afdalingen en 2 zwarte afdalingen. Tevens is er een 1km lange skiroute. Er zijn een loopband, een stoeltjeslift en 2 sleepliften. Alle pistes kunnen kunstmatig besneeuwd worden.
• Sulden: vrij klein skigebied met 37km pistes, waarvan het merendeel boven de boomgrens ligt. De dalafdalingen voeren wel door een boomrijk gebied. Er zijn goede mogelijkheden voor zowel beginners als gevorderden. Tevens is er een snowpark met een halfpipe en diverse jumps en rails. Het grootste deel van de pistes kan kunstmatig besneeuwd worden. Het hoogste punt ligt op 3250m.
• Racines-Giovo (Ratschings-Jaufen): compact skigebied met 19.5km pistes, waarvan het merendeel rood is. Er zijn slechts 3 blauwe pistes en geen zwarte pistes. Er zijn 1 sleeplift en 3 loopbanden, de overige liften zijn stoeltjesliften. Alle pistes kunnen kunstmatig besneeuwd worden en in het hogergelegen deel zijn tevens enkele off piste mogelijkheden. Verder zijn er een snowpark, een buckelpiste en een afdaling met tijdsmeting.
• Reinswald: tot de plaats S. Martino (Reinswald) behorend skigebied, bestaande uit 4 aansluitende skiliften en 14km pistes. Voor gevorderden zijn er 9km rode pistes en 2km zwarte afdalingen. De mogelijkheden voor beginners zijn vrij beperkt, met verspreid 3 blauwe afdalingen. Vrijwel alle pistes kunnen kunstmatig besneeuwd worden. Er zijn vnl. brede pistes, die deels boven de boomgrens en deels door een bosrijk gebied voeren. Voor snowboarders is er een klein snowpark.
• Speikboden: klein skigebied met 16km pistes, behorende tot de plaatsen Campo Tures (Sand in Taufers) en Lutago (Luttach). Het skigebied maakt deel uit van het grotere gebied Speikboden & Klausberg met in totaal 18 liften en 31km pistes. Het sluit hier echter niet op aan.

Skiliften

het liftennet is over het algemeen vrij uitgebreid, redelijk modern en goed onderhouden. De liften zijn gem. van 09:00-16:30 uur in gebruik.

Skipistes

ter indicatie van de moeilijkheidsgraad van de pistes hanteert men in Italië de kleuren blauw (eenvoudig), rood (middelzwaar) en zwart (zwaar). Soms wordt ook groen gebruikt voor de aanduiding van zeer eenvoudige (oefen)pistes. In de piste-overzichten zijn deze groene pistes ook blauw ingetekend. De pistes worden goed geprepareerd en vrijwel alle pistes kunnen kunstmatig besneeuwd worden. Italië is vooral geschikt voor de (licht)gevorderde skiër. Uitdagende zwarte pistes vindt men er relatief weinig. Zie de skigebiedbeschrijvingen voor details.

Skicursus / snowboardcursus

goed georganiseerde dagcursussen en weekcursussen van 5 of 6 dagen met gem. 2 à 3 uur skiles p.d. Naast (carve)skicursussen worden in veel plaatsen ook snowboardcursussen gegeven. Soms ook (privé)les mogelijk voor telemark-, off piste- en carveskiën. Zie verder de plaatsinformaties.

Snowboard

de populariteit van snowboarden is in Italië minder snel gegroeid dan in andere West-Europese wintersportlanden. Het merendeel van de skigebieden heeft een snowpark. Zie de skigebiedbeschrijvingen voor details.

Verhuur

in vrijwel alle plaatsen verhuur van (carve)ski's, langlaufski's en snowboards. Er is redelijk goed materiaal voor diverse niveaus. In de meeste plaatsen ook verhuur van snowblades, telemarkski's, freestyleski's en sleetjes. Zie verder de plaatsinformaties.

Langlauf

er is een aantal mogelijkheden in Dobbiaco (Toblach) met aansluiting op andere gebieden in Val Pusteria (totaal ca. 200km). In het dal Val Gardena op de berg Monte Pana bij S. Cristina (St. Christina), Alpe di Siusi (Seiseralm) en het hogergelegen deel bij Ortisei (St. Ulrich) zijn vrij goede langlaufmogelijkheden met ca. 90km aansluitende loipen. In het dal van Valle Anterselva (Antholzertal) is een officieel langlauf- en biathloncentrum. In dit gebied zijn ca. 60km loipen. In het Serntal zijn ca. 24km loipen en tot de plaats Racines (Ratschings) behoort ca. 58km loipen. De overige plaatsen met langlauffaciliteiten hebben gem. 1 of 2 loipen met een totale lengte van ca. 10km. Privéles is in de meeste plaatsen gebruikelijker dan een groepscursus. Zie verder de plaatsinformaties.

Seizoen

toeristisch seizoen: half dec. t/m Pasen. Hoogseizoen: tijdens Kerst en in febr.

Cultuur

door het verleden (de streek hoorde nog tot de Eerste Wereldoorlog bij Oostenrijk) en de ligging is de streek meer Oostenrijks dan Italiaans. Men spreekt vnl. Duits en ook in de keuken zijn veel Oostenrijkse invloeden. Zo staan er zowel Italiaanse pasta als knödel en Wiener schnitzel op de kaart. Het dal Val Gardena staat bekend om het houtsnijwerk met opvallend veel winkels en werkplaatsen waar ook houtsnijwerkcursussen worden gegeven.

Winkelen

aanbod van winkels: redelijk. Grootste winkelaanbod in: Ortisei (St. Ulrich), S. Cristina (St. Christina) en Selva (Wolkenstein). Soort/uiterlijk: vnl. (sport)kledingwinkels, supermarkten/minimarkten, souvenirwinkels en winkels met houtsnijwerk.

Uitgaan

aanbod van uitgaansgelegenheden: redelijk. Meeste uitgaansgelegenheden in: Ortisei (St. Ulrich), S. Cristina (St. Christina) en Selva (Wolkenstein). Soort: bars, discobars en restaurants. Het is gebruikelijk om in drink- en eetgelegenheden een fooi te geven (10%). De après-ski is over het algemeen rustig. In de meeste plaatsen drinkt men aan het eind van de middag iets op een terrasje of in een bar bij de dalstations van de basisliften. Voor avondvertier (discotheken, bars, bioscopen, etc.) bieden de plaatsen Selva (Wolkenstein) en Ortisei (St. Ulrich) de meeste mogelijkheden. De variatie in het aanbod van restaurants is over het algemeen gering; het zijn vnl. pizzeria's en traditionele hotelrestaurants en in mindere mate verzorgde specialiteitenrestaurants.

Geldzaken

over het algemeen worden in hotels, restaurants en winkels creditcards geaccepteerd (Amex, Diners Club, Euro/Mastercard, Visa). Voor betalingen met een creditcard heeft u steeds vaker een legitimatie en pincode nodig; deze pincode wordt verstrekt door uw creditcardmaatschappij. Er zijn veel geldautomaten (in vrijwel alle plaatsen). De volgende pasjes kunnen gebruikt worden bij de geldautomaten: Amex, Euro/Mastercard, Visa, Europas, Giropas. Acceptatie Travellers Cheques: in Euro's.

Nationaliteiten

vnl. Duitsers, Italianen, Nederlanders en Oost-Europeanen.

Evenementen / bezienswaardigheden / excursies

Evenementen

• 5 april 2009 - reuzeslalom Gardenissima.

Bezienswaardigheden

• De streek kent een groot aantal burchten, kastelen, vestingen en ruïnes.
• Archeologisch museum in Bolzano (Bozen).
• Landesmuseum in Catsel Tirolo (Schloss Tirol) bij Merano (Meran).
• Museum voor Volkskunde, over de geschiedenis van het Zuid-Tiroolse platteland, nabij Brunico (Bruneck).
• De streek kent een groot aantal kerken, kapellen en kloosters in romaanse, barokke en gotische bouwstijlen.
• Skitocht rondom het imposante Sella-massief vanuit de skigebieden Val Gardena (Gröden) en Alta Badia.
• Het nationale park Stelvio (Stilfserjoch) en 7 natuurparken.

Excursies

• Wandeltochten op sneeuwschoenen (zgn. raquettes) en toerskiën met een berggids.
• Rodelen.
• Arresleetochten.
• Ijsklimmen onder leiding van een berggids.
• Paragliden.

Transport / verbindingen

Vliegveld

aanvlieghaven voor Nederlandse gasten: Innsbruck (Oostenrijk) (IATA-code: INN). Ligging vliegveld: ca. 5km ten westen van Innsbruck. Er wordt vanaf Schiphol gevlogen. Gem. vliegtijd: ca. 1 uur en 45 min.

Wegen / verkeer

de snelwegen, zgn. autostrada (te herkennen aan groene bordjes) zijn veelal tolwegen (vrij prijzig). In de hogergelegen gebieden zijn de wegen hellend, bochtig en vrij goed onderhouden. In Italië is men in de winter verplicht sneeuwkettingen bij zich te hebben. Echter de wegen worden over het algemeen goed geruimd, waardoor men soms/zelden sneeuwkettingen nodig heeft. Sneeuwkettingen zijn ter plaatse te koop of te huur.

Autohuur

men kan in een aantal plaatsen een auto huren.

Bus

belangrijkste busroute(s): diverse (inter)lokale buslijnen, o.a. naar Bolzano (Bozen), Bressanone (Brixen), Verona en Milaan. Verder rijden er veelal interlokale bussen tussen de verschillende plaatsen in de afzonderlijke dalen en rijden er in veel plaatsen skibussen naar de dalstations van de skiliften.

Taxi

er gelden vaste prijzen voor taxi's, veelal berekend per kilometer. Er wordt een nachttoeslag berekend.

Trein

belangrijkste treinroute(s): in het dal Val Pusteria (Pustertal) rijdt een trein van Bruneck (Brunico) via Valdaora (Olang), Monguelfo (Welsberg), Villabassa (Niederdorf) en Dobbiaco (Toblach) naar S. Candidi (Innichen). Tevens rijdt er vanaf Bruneck (Brunico) via Brennero (Brenner) een trein naar Innsbruck (Oostenrijk) en naar Lienz (Oostenrijk) met beide een lage frequentie.